.............................................
दै. हिंदुस्थान, अमरावती
.....................................................
१.
इतके कर ना देवा माझ्या मनासारखे
माझे 'मी' पण सहज गळावे दवासारखे
शुभ्र पांढऱ्या भाळालाही कधी वाटते
इंद्रधनूचे रंग मिळावे नभासारखे
दुनियेमध्ये दुसरे कुठले अमृत नाही
आईच्या मधुकुंभामधल्या दुधासारखे
गरज असावी बहुधा माझी कामासाठी
बोलत आहे गोड किती तो मधासारखे
अस्तनीतल्या त्या सापांना का भ्यावे मी
दु:खाला जर पाळत आहे सुखासारखे
गाज तुझी ही खरी असे की आभास तुझा
नदी होउनी धावत सुटते खुळ्यासारखे
माझ्याकडुनी असे घडू दे दान ईश्वरा
कर्णालाही वाटावे जे ऋणासारखे
२.
प्रेम बेगडी होते त्यांचे,कळू लागले
जुने पसारे पुन्हा नव्याने छळू लागले
किती रोखले मनास माझ्या तरी कळेना
पुन्हा कोणत्या ओढीने ते वळू लागले
मी इच्छांना दिले उधळुनी वाऱ्यावरती
बी त्यांचे पण जागोजागी फळू लागले
या दु:खाची जात कोणती मला कळेना
चिकटली अशी, कायम अश्रू ढळू लागले
स्वच्छ आरसा मनाचा खरा केला जेंव्हा
नजरेमधुनी माझ्या मीही पळू लागले
चालू झाली या देहाची पानगळ अशी
आकांक्षांचे पानपानही गळू लागले
खेळ रंगला स्वप्नामध्ये आठवणींचा
विरही मन हे कापुर होउन जळू लागले
३.
किती छंद रूंजी मनी घालतो
गझल शेर यांचा लळा लावतो
तुझ्या आठवांचा असे गंध हा
अता मोगराही नको वाटतो
तुझी याद बिलगून घेते उरी
कुठे सांग डोळा पुन्हा लागतो !
कितीदा नव्याने रुजावे पुन्हा
हवी ओल हृदयी तुला सांगतो
लळा माणसांचा असो माणसा
विठू मागणे हे तुला मागतो
समाधान वृत्ती जिथे नांदते
घरी त्या सुखाचा झरा वाहतो
अशी मोहमाया गळो आपसुक
जसा पारिजातक सहज सांडतो
१.
शाळेत काल ज्याचा,केलाय कोंडमारा
त्याच्याच लेखणीचा, विश्वामध्ये दरारा
बंदिस्त पंख होते , पाशात पाखरांचे
तोडून बंध त्याने,केला खुला पिसारा
कणभर तमा उन्हाची,आता मनात नाही
छायेत पिंपळाच्या ,त्याने दिला निवारा
भवसागरात माझी,बुडणार नाव होती
होऊन मार्ग दाता,तू दावला किनारा
धम्मामुळे मलिनता,बर्फापरी वितळली
भीमा तुझ्यामुळे हा,झाला सुधार सारा
पाणी पिण्यास नुसता,नव्हता लढा तळ्याचा
काळास अस्मितेचा, होता खरा इशारा
आयुष्यभर स्वतःच्या ,पोटास मारुनीया
चोचीमधे पिलांच्या,केला प्रदान चारा
समजू नये जराही, कमजोर लोकशाही
देशात कायद्याचा, असतो कडा पहारा
२.
समजूतदार असुनी समजून घेत नाही
माणूस माणसाच्या मदतीस येत नाही
मौनात राहण्याचा,माझा स्वभाव आहे
मुद्दाम टाळण्याचा, कुठलाच बेत नाही
आजन्म धम्मतत्त्वे , पेरू तथागतांचे
केव्हाच वेदनेचे पिकणार शेत नाही!
परक्यावरी भरवसा ठेवून योग्य केले
घरच्यांपरी दगा तो केव्हाच देत नाही!
गुत्त्यासमोर असता ,माझी बकाल वस्ती
पण मी कधीच वाहत,गेलो नशेत नाही
विश्वास माणसाचा, काचासमान आहे
तुटल्यास तो कशाने, सांधून येत नाही
३.
मी ही स्वत:स इतके,समजूतदार केले
विश्वासघातक्यांशी लढण्या तयार केले
जी माणसे हिताची,माझ्या कधीच नव्हती
त्या सर्व चेहऱ्यांना,मी हद्दपार केले
देणार साथ होते,फिरवून शब्द गेले
ठरवून आज त्यांनी,मैत्रीस ठार केले
मी मोकळ्या मनाने, सारे बहाल केले
साधा म्हणून त्यांनी, हैराण फार केले
मी शोधले तयांना, नाराज कोण होते?
भात्यातल्या तिरांनी,पाठीत वार केले
जगणे कठीण झाले, मरणे उदार झाले
निष्पाप पाखराला, जेव्हा शिकार केले
.............................................
अरुण ह.विघ्ने
मु.पो.रोहणा
त.आर्वी,जि.वर्धा
रेखाचित्र : सतीश पिंपळे
नमस्कार!
‘गझलकार सीमोल्लंघन'चे हे पंधरावे वर्ष. वर्ष २०२३ च्या दसऱ्याच्या मुहूर्तावर हा अंक आपल्या समोर ठेवताना आनंदानुभूती आम्हाला होते आहे. सालाबादप्रमाणे याही वर्षी मान्यवर, नवोदित गझलकारांनी भरभरून प्रतिसाद दिला. त्यातही महिला गझलकार यांची संख्या लक्षणीय आहे. त्यांनी पाठविलेल्या गझलांपैकी निवडक गझलांना या अंकात समाविष्ट केले आहे.
अनेक राजकीय आणि सामाजिक स्थित्यंतरे बघत मराठी गझल आता जनमानसांत स्थिरावली आहे. अनेक वृत्तपत्रे, साप्ताहिके, अनियतकालिके,दिवाळी अंक,आदि मध्ये मराठी गझलेला सन्मानाचे स्थान मिळते आहे. पंधरा वर्षांपूर्वी सुरू केलेल्या आंतरजालाधारीत आंतराष्ट्रीय ‘गझलकार सीमोल्लंघन’ या ब्लॉग संग्रहात सहभाग नोंदविणाऱ्या गझलकारांची संख्या दिवसेंदिवस वाढत आहे. ही बाब मनाला सुखावते आहे. टाळेबंदी दरम्यान सक्रीय झालेली परंतु नंतर थोडी सुस्तावलेली कवी-लेखक मंडळी पुन्हा नव्या दमाने लिहू लागली आहे. फेसबुक,इंस्टाग्राम, टेलिग्राम, युट्युब, इ. समाजमाध्यमांवर त्यांची उपस्थिती जाणवू लागली आहे. मराठी गझल संवर्धनासाठी अहोरात्र मेहनत घेणाऱ्या अनेक संस्था पूर्वीप्रमाणेच गझल मुशायरे, गझल कार्यशाळा आयोजित करीत आहेत. मराठी गझलेतील अनेक जाणकार व्हाट्सअप समूहाच्या माध्यमातून, तसेच वैयक्तिक पातळीवर नवोदितांना मार्गदर्शन करत आहेत. याचा एकंदरीत परिणाम म्हणजे मराठी गझल लिहिणाऱ्यांच्या संख्येत झालेली वाढ. त्यातही सर्व प्रकाशन माध्यमांचा आढावा घेतला तर असे लक्षात येते की, शाळा, कॉलेज, चूल आणि मूल यात गुरफटलेली स्त्री आता मुक्तपणे व्यक्त होऊ लागली आहे. तिच्यासाठी गझल फक्त प्रियकर-प्रेयसीच्या प्रेमाचा, संवादाचा विषय मांडणारे माध्यम न राहता प्रत्यक्ष जीवनानुभव मांडण्याचे माध्यम झाले आहे. या वर्षीच्या अंकात असलेली महिला गझलकारांची संख्या लक्षणीय आहे. याचे श्रेय निश्चितपणे कार्यशाळा, विविध समूह आणि वैयक्तिक पातळीवरून तळमळीने मार्गदर्शन करणाऱ्या प्रत्येकाला जाते.
गझलेचे तंत्र आणि त्यातून मांडल्या जाणारे विचार म्हणजे मंत्र. हे दोन्ही सांभाळणे म्हणजे तारेवरची कसरत. ही कसरत करीत करीत कवीचा गझलकार बनतो. उत्तम लिहू लागतो. कालांतराने त्याचा कल उत्तम गझलकार होण्याकडे वाढतो, आणि नेमकी हीच स्थिती गझलकाराला कवितेपासून दूर करण्यासाठी कारणीभूत ठरत असते. ‘गझलकार हा उत्तम कवी असला पाहिजे’, ही जर पूर्वअट असेल तर वेळीच आपण गझलकार झाल्याचा अहंकार सोडला पाहिजे. गझलेचे तंत्र नवशिक्यांपर्यंत पोहोचविण्यात यशस्वी झालेल्या सर्वच मार्गदर्शकांनी आता नवोदितांच्या गझलांतील काव्यमूल्य जोपासण्याची, संवर्धनाची जबाबदारी उचलणे ही काळाची गरज आहे. असे होऊ शकले तरच गझलेतील काव्य, कवीची प्रतिभा, गझलकाराची शैली रसिकांना मुग्ध करीत राहील. जे काव्य हृदयाचा ठाव घेते तेच चिरंतन ठरते. गझलेच्या बाबतीतही हाच नियम लागू होतो. ज्यांना गझलेचे तंत्र, जीवनानुभव मांडण्याची नाविन्यपूर्ण शैली आणि आशयघनता गझलेतून मांडता आली, तेच रसिकांच्या मनावर अधिराज्य करण्यात यशस्वी झालेत.
'गझलकार सीमोल्लंघन- २०२३’ च्या अंकात १९० सहभागी गझलकारांच्या सुमारे ५५० पेक्षा जास्त गझलांचा आस्वाद आपण या दीपोत्सवापूर्वीच घेऊ शकणार आहात. अनेक आदरणीय गझलकार आणि नव्या उमेदीने लिहिणारे नवगझलकारांच्या निवडक गझलांना आपल्या समोर रसास्वादासाठी ठेवणारा हा मराठी गझल विशेषांक आहे. जगभरातील सर्व गझल रसिकांना हा विशेषांक सर्वांगाने आनंदानुभूती देईल यात शंका नाही.
अंकाच्या ‘विशेष’ सदरात आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे चित्रकार सतीश पिंपळे यांनी ‘चित्रातील गझल: चित्रवाचन आणि चित्रसाक्षरता' या अत्यंत महत्त्वाच्या विषयावर चिंतन मांडले आहे. ते म्हणतात, छोट्या-मोठ्या घटना जेव्हा चित्रकाराच्या संवेदनशील मनात प्रवेश करतात तेव्हा रंग, रेषा, आकारांसह त्याच्या शैलीने कॅनव्हासवर अवतरतात. तेच 'चित्रकाव्य' किंवा 'चित्रशब्द' असते. चित्र हे चित्रकाराला सुचलेली गझलच असते ! असे आम्हाला वाटते.तसेच याच सदरात प्रकाशित केलेल्या कालिदास चवडेकरांच्या पाच हझला आपल्याला निश्चितच विशेष आनंद देऊन जातील.
या सोबतच ‘आस्वाद’ या सदरात शिवाजी जवरे यांनी एजाज शेख यांच्या गझलसंग्रहाच्या अंतरंगाची ओळख 'स्वच्छ हृदयाचे झरेच्या निमित्ताने’ या लेखात त्यांच्या प्रवाही लेखन शैलीतून करून दिली आहे. डॉ. शिवाजी काळे यांच्या गझलसंग्रहाचा अतिशय सुंदर रसग्रहणात्मक परिचय डॉ. स्नेहल कुलकर्णी यांनी 'अकरावी दिशा: एक अस्सल संगमरवरी शिल्पाकृती ' या लेखातून करून दिला आहे. त्याचप्रमाणे किरणकुमार मडावी यांच्या ‘जिंदगी भाकरीच्या दबावात आहे...’ या गझलसंग्रहाचा अरुण विघ्ने यांनी ‘कष्टकऱ्यांचं जगणं अधोरेखित करणारा गझलसंग्रह’ या लेखात ओघवत्या भाषेत परिचय करून देत देतच समीक्षणात्मक भाष्य केलेले आहे. ग्रंथालीने प्रकाशित केलेल्या कमलाकर राऊत यांच्या गझलसंग्रहाचा सुंदर परिचय शिवाजी गावडे यांनी ‘तरल मनाची गझल : संगीत श्रावणाचे’ या लेखात करून दिला आहे. संदीप वाकोडे यांच्या गझलसंग्रहाचा परिचय ‘प्रगल्भ खळखळता प्रवाह म्हणजे किनारा गझलसंग्रह’ या शीर्षकाच्या लेखात सतीश कोंडू खरात यांनी करून दिला आहे. तसेच 'ममताची गझल’ या लेखात ममता सिंधुताई सपकाळ यांच्या एका प्रसिद्ध गझलेचे रसग्रहण डॉ. संगीता जोशी यांनी रसाळ भाषेत केले आहे.
‘प्रतिभाशाली गझलकार स्व. अनिल पाटील’ हा अविनाश चिंचवडकर यांचा लेख गझलकार अनिल पाटील यांच्या गझललेखन प्रवासावर आणि व्यक्तिमत्वावर प्रकाश टाकणारा आहे. त्याचप्रमाणे साबीर सोलापुरी यांचा ‘बाल गझलांचा अभिनव प्रयोग’ हा लेख ‘बालगझल’ या गझलप्रकाराची सविस्तर नोंद घेणारा असून बाल विश्वाच्या, बाल मनाच्या गाभाऱ्यात डोकावणारा आहे. तर सुधाकर कदम यांचा ‘हिंदी चित्रपटातील गझला’ हा लेख १९४७ पासून १९९९ पर्यंत हिंदी चित्रपटातील गझलचा आढावा घेणारा, उजळणी करून देणारा आहे.
अकोलास्थित सतीश पिंपळे यांनी अतिशय सुंदर, वास्तवदर्शक छायाचित्र मुखपृष्ठाकरिता उपलब्ध करून दिले. सोबतच चित्र साक्षरतेवर सुंदर लेखही दिला.यांच्यासह सर्व गझलकार,गझलकारा, अभ्यासक यांच्या लेखन सहकार्याने हा अंक साकार होऊ शकला, याची नम्र जाणीव संपादकांना आहे. म्हणूनच प्रस्तुत अंकाला योगदान देणाऱ्या सर्व मान्यवरांचे मनःपूर्वक आभार. आजतागायत ‘गझलकार सीमोल्लंघन'च्या सर्वच अंकांना जगभरातल्या मराठी गझल रसिकांनी भरभरून प्रतिसाद दिला आहे. याही वर्षी तो अपेक्षित आहे. सर्वांना सीमोल्लंघनाच्या-
दीपावलीच्या अंतःकरणपूर्वक शुभेच्छा.
- संपादक
१.
फक्त एकदा भेटुन जा तू
मग हवेच तर सोडुन जा तू
मला सांगणे जमले नाही
डोळे माझे वाचुन जा तू
हाक मारली इतक्यासाठी
दार एवढे लावुन जा तू
मीच थांबले आहे अजुनी
जरी म्हणालास निघुन जा तू
शेवट व्हावा गोड आपला
एक आठवण देउन जा तू
२.
परिस्थितीचा काठ बदलतो
दुनियेचा मग रंग बदलतो
बदलत नाही काही काही
का मग आपण शहर बदलतो
श्वास थांबला म्हणतो तेव्हा
आयुष्याचा काळ बदलतो
नाते यावर टिकून असते
कोणासाठी कोण बदलतो
दिवस बदलले नाही तरिही
कॅलेंडरचे पान बदलतो
१.
मारून दोन गोळ्या मरणार काय गांधी?
पुरुनी पिढ्यापिढ्यांना उरणार हाय गांधी!
लावा उगाळुनी रे दुखण्यावरी महात्मा
हा रामबाण आहे, देशी उपाय गांधी
खोटेच युद्ध लढते घोड्यावरून नकली
ह्या मतलबी नटीला
कळणार काय गांधी?
दारू पिऊन रात्री दोघीस बाप मारे
लेकीस दूध पाजी होऊन माय गांधी
दररोज नासणारे हे दूध राजधर्मी
सत्यावरी तरीही धरणार साय गांधी
शोधून नोकरीला कंटाळला कधीचा
आता भल्याभल्यांना पाजेन चाय गांधी!
२.
राजवाडा भ्रष्ट झाला,भ्रष्ट हा दरबार बापू
थांबला गांधीगिरीने काय भ्रष्टाचार बापू?
व्यापतो जो देह सारा,खात जातो काळजाला
देत नाही औषधाला दाद का आजार बापू.
मोठमोठ्या चार बाता स्टेजवरती सांगणारा
मागताना दोन टक्के केवढा लाचार बापू.
चोरलेला हार आहे,शाल आहे मारलेली
गोड कर मोठ्या मनाने आमचा सत्कार बापू.
एक मुन्नी कोवळी अन् पोरसवदा एक शीला
मध्यरात्री नाचणारा हा कुणाचा बार बापू?
ऐकले चोरीस गेला बंद पेटीतून चष्मा
आंधळ्यांचे स्वप्न झाले शेवटी साकार बापू!
जिंकणारा राम होतो,सत्य त्याची रामलीला
हारणार्‍या रावणाचे कोसळे सरकार बापू.
................................
श्रीकृष्ण राऊत,
द्वारा अॅड. सुनील नरवाडे,
मंगलमूर्ती नगर,
पुसद ४४५२०४
जि. यवतमाळ
मो.८६६८६८५२८८
आयुष्याच्या जात्यामध्ये रोजच चिंता दळू
एवढेच तर केले देवा जसे लागले कळू
कठपुतली मी फिरतच आले फिरवत गेले तसे
अजून सुद्धा कळते कोठे?कुण्या दिशेला वळू
संकट आले,झेलत गेले,वाट शोधली नवी
मनात सुद्धा आले नाही कशी यातून पळू
श्वास घ्यायचे जगण्यापुरते उसंत होती कुठे
मागे मागे फिरतच होता परिस्थितीचा वळू
पिकले आता पान मनाचे लटकत आहे जणू
विचार त्याचा आज गळू की दोन दिसांनी गळू
अनंत होत्या जरी अडचणी वेचत आले फुले
इतके मजला माहित होते कुठे किती दरवळू
२.
एवढे काही तुझ्या माझ्यात नाही
आजही हातात साधा हात नाही
खानदानी फार आहे दुःख माझे
उंबऱ्याबाहेर केव्हा जात नाही
यायचे तर ये घरी माझ्या सुखा तू
मी तुझा करणार काही घात नाही
रोज जळणे हे जरी भाग्यात माझ्या
मी दिव्याची तेवणारी वात नाही
खायचे बोलायचेही वेगळाले
हे असे संस्कार माझ्या आत नाही
१.
उजेड सारे अर्ध्यातुन जर वळले नसते
काळोखाला काही काही कळले नसते
जीवच जडला नसता जर का मातीवरती
आभाळाचे पाय जराही मळले नसते
उदयाने जर लाही लाही केली नसती
भर माध्यान्ही माझे 'मी'पण ढळले नसते
त्या वाऱ्याने पाठ फिरवली नसती तर मग
ह्या झाडावर हे पक्षी आढळले नसते
चार क्षणांनी भरते ह्या पोटाची खळगी
नाहीतर काळाला कोणी दळले नसते
कोणी कोणी कोणासाठी कोणी नसता
कोणासाठी कोणीही कळवळले नसते
२.
अचानक फोन येतो अन् अचानक मन तरल होते
तिथे होते तुझी कविता इथे माझी गझल होते
सहज गप्पा सुरू असता तुझा उल्लेख आला की
जगाशी बोलतानाही उभे जग बेदखल होते
कधी तंद्रीत अश्रूंनी तुझे मी नाव लिहितो अन्
रिकाम्या राहिलेल्या कागदाची चलबिचल होते
कधी कुठल्या चकोराच्या उशाशी चंद्र का नसतो
अशा नाजूक प्रश्नांची सुन्या रात्री उकल होते
तुला मी मोगरा म्हणतो, मला म्हणतेस तू चाफा
बघूया दोन गंधांची कधी अदलाबदल होते
१.
भेटणे होणार नाही यापुढे आता
निवडल्या आहेत आपण वेगळ्या वाटा
टाकले फासे किती डोहात प्रेमाच्या
लागला नाही गळाला एकही मासा
काळजाला ज्या फुलाचा मोह झालेला
त्या फुलाचा काळजाला टोचला काटा
फार सवयीचे कुणी होऊ नये इतके
त्रास होतो ‘शेवटी’... सोडून जाताना
फार सांभाळून द्यावा शब्द देतांना
जन्मभर सलतो दिलेला शब्द एखादा
मी असा शापित किनारा या समुद्राचा
बिलगल्या आहेत केवळ कोरड्या लाटा
२.
तापत आहे नाते म्हणजे जळणे आले बोलुन गेल्यानंतर मग हळहळणे आले
उंचीवरती दोस्ता इतकी गंमत नाही वरती गेलो म्हणजे खाली पडणे आले
गझल कविता लिहीणे इतके सोपे नसते जखमा कोरत बसलो की भळभळणे आले
एका पराभवाने काही बिघडत नसते चालत आहे तर नक्की अडखळणे आले
एका जागी थांबलोच तर सडतो आपण नदीसारखे म्हणून मग खळखळणे आले
१.
कधीपासून पत्रांना तुझे उत्तर हवे आहे
मला माझ्याच पत्त्यावर तुझेही घर हवे आहे!
फुले शृंगारण्यासाठी दवाचे थेंब उतरावे
ऋतू शब्दांत पसरावे असे अक्षर हवे आहे
सखे निवडुंग म्हणजे वीण नाही फक्त काट्यांची
मला तू वापरू शकते जिथे अस्तर हवे आहे
विनाकारण सखे नव्हतो तुझ्या दारात आलो मी
तुझ्या त्या सोनचाफ्याचे मला अत्तर हवे आहे
कधी सत्यातही लागू नये संदर्भ झोपेचा
असेही स्वप्न एखादे मला नश्वर हवे आहे
नदी ही वाहते आहे कधीपासून एकाकी
तिलाही झाड एखादे किनाऱ्यावर हवे आहे
नव्याने पाहिजे आहे कुणाला हात खांद्यावर?
मलाही आज पाठीवर जुने दप्तर हवे आहे !
२.
असाही आरशाइतका कुणाला ज्ञात आहे का?
जसा दिसतोय बाहेरुन तसा मी आत आहे का?
तसे तर आरशावरही चरे पडलेत थोडेसे
असेही काच म्हटल्यावर तुझ्या हातात आहे का?
तुलाही प्रश्न पडतो का कधी या कोंडमाऱ्याचा
तुझ्या देहातही कोणीतरी अज्ञात आहे का?
मला दिसतात ते रस्ते मला दिसतात ती वळणे
कळेना आजही माझ्या कुणी शोधात आहे का ?
कुणी केव्हा न मागितला घराचा वेगळा हिस्सा
असा कुठला तरी किस्सा तुझ्या बघण्यात आहे का?
मला माझ्याच भाळावर जरा ठेवायचा आहे
कधीही टेकला नाहीस तो हा हात आहे का?
मला ओलांडण्याआधी जरा पाहून घे मित्रा
तुझ्या पायातला जोडा तुझ्या पायात आहे का?
हवा आहे मला देवा नव्याने जन्म काट्याचा
बघू निवडुंग एखादा तिच्या दारात आहे का ?
१.
महापूर डोळ्यात जन्मभर तुझ्यामुळे
आयुष्य नदीकाठचे शहर तुझ्यामुळे
रचला आहेस सापळा तू मोहाचा
फार वाटते दुनिया सुंदर तुझ्यामुळे
कित्येक व्यथा गोंदवल्या भाळावरती
सौभाग्याचा मान जन्मभर तुझ्यामुळे
चटकाही हल्ली चटका वाटत नाही
जडला आहे जीव उन्हावर तुझ्यामुळे
कशा कशाची रोज काळजी करते मी
मनात कायम चिंतेचे घर तुझ्यामुळे
गाव,नदीचा संगम,मग तू आठवतो
क्षण एखादा होतो कातर तुझ्यामुळे
बुडू दे तरू दे वा मिळू दे किनारा
जीव ठेवला मी लाटेवर तुझ्यामुळे
ठोका चुकतो माझा ठेका चुकल्यावर
डोंबाऱ्याचा खेळ जन्मभर तुझ्यामुळे
दिवस बदलतो पण काही बदलत नाही
जन्म एकपानी कॅलेंडर तुझ्यामुळे
२.
विचार भुंगा बनून मन पोखरतो आहे
आयुष्याचा वासा पोकळ करतो आहे
तुझ्यापुढे मी का घ्यावी माघार प्राक्तना?
अता सामना अटीतटीचा ठरतो आहे
इथे कुणाच्या उपयोगाला पडले नाही
इथे कळेना कोण मला वापरतो आहे
चिरंजीव दु:खाचे माथ्यावरती गोंदण
अश्वत्थामा माझ्यातच वावरतो आहे
केवळ एका तक्रारीवर मला म्हणाला
पायामधला जोडा का कुरकुरतो आहे?
वेगवेगळा देह मिळाला दरवेळी, पण
एकच आत्मा अखंड वारी करतो आहे
१.
बघू आपापले आपण
तळागाळातले आपण
कुठे ते हरवले नंतर
तुझ्या-माझ्यातले आपण
किती विश्वात ही विश्वे
कुण्या विश्वातले आपण
जिथे घडतेय काहीही
अशा स्वप्नातले आपण
कुणाची गरज झालो तर
कुणाचे चोचले आपण
तसे मंचावरी नसतो
जसे विंगेतले आपण
उगाचच ही सुगी नाही
उन्हाळे बघितले आपण
जराही बदल झेपेना
किती साच्यातले आपण
तुला भेटून पुटपुटलो
कुणाला गाठले आपण
कितीही लपवले आपण
तरीही दिलजले आपण
२.
फायद्याचा वाटला पण बोचलासुद्धा
हा तुझा सल्ला नकोसुद्धा हवासुद्धा
ही जगाची मूर्खता की योग्यता माझी
बसवले गेले तुझ्यासोबत मलासुद्धा
फक्त मी बोलून नाही फायदा काही
पाहिजे कोणीतरी ऐकायलासुद्धा
झेपला नाहीस तू ह्यांना बरे झाले
वा न असता गवगवा माझा जरासुद्धा
हीच तर ह्या शायराची खासियत आहे
एक निघतो अर्थ मिसऱ्याचा असासुद्धा
लावता मारायला माकडउड्या आधी
आणि नंतर दात काढुन हासतासुद्धा
पोत भाषेचाच केवळ सारखा आहे
जुळत नाही आपली शैली जरासुद्धा
सोडला नाही विषय मी मागचा मागे
वेळ आल्यावर निकाली काढलासुद्धा
बाय म्हणणारेच उरले भोवती आता
एक होता हात जो रोखायचासुद्धा
काय माहित कोणत्या रात्रींमधे रमला
दिवस तर येणार होता आपलासुद्धा
१.
मला माझ्यातले गाणे सुखाने वाचता येते
व्यथांची का करू पर्वा मला तर हासता येते
जपावी का कशासाठी कथा उध्वस्त रानाची
तिथेही रोप प्रेमाचे नव्याने लावता येते
कुणाचा आसरा मागू कशाला सावली शोधू?
निवार्‍याला उन्हाच्याही मला जर राहता येते !
कहाणी ऐकली आहे कुणा रेशीम विळख्याची
म्हणे चटक्यास ज्वालांच्या मखमली मानता येते
तुझा दे हात हाती अन् हवे मज चांदणे थोडे
नशा चढते मला माझी मला फेसाळता येते
दिलेली लाट स्पर्शाची कुणा बेभान दर्याने
खुबीने टाळता येते; हवी तर माळता येते.
निखारे आठवांचे अन् तुझी नाठाळशी स्वप्ने
मला बस एवढे लेणे तुझ्याशी मागता येते.
‘असे सर्वस्व माझे तू’ मला सांगायचे होते;
मनी दाटून येते ते कुठे उच्चारता येते?
२.
कातरवेळी आठवणारे असते कोणी
कोसळताना सावरणारे असते कोणी
सुखदुःखाच्या कडिपाटावर झुलता झुलता
तृप्तीचे स्वर आळवणारे असते कोणी
हव्यासाच्या लाटेवरती आरुढ सारे
स्वप्नावरती भागवणारे असते कोणी
उत्कटतेच्या बेहोषीने भोवळताना
वादळणारे आदळणारे असते कोणी
हृदयामधल्या अंधुक वाटा शोधत जोडत
कायम मनभर वावरणारे असते कोणी
१.
किती होते निराळे ते,तुझ्या माझ्यात झालेले
कुणा नाही कळाले ते, तुझ्या माझ्यात झालेले
किती ठिणग्या इथे होत्या, पुरेशी इंधने होती,
तरी नाही जळाले ते, तुझ्या माझ्यात झालेले
असूदे ओल थोडीशी मनाला भूतकाळाची,
नको मोजू उन्हाळे ते, तुझ्या माझ्यात झालेले
नव्हाळी ती,जिव्हाळे ते, दिलासे ते,खुलासे ते,
उसासे ते, उमाळे ते तुझ्या माझ्यात झालेले
तुला ना आठवे काही, मलाही काळजी नाही
कुणाचेही न झाले ते,तुझ्या माझ्यात झालेले
कळेना ’खून’ होता की, असावी आत्महत्या ती
पुलाखाली मिळाले ते, तुझ्या माझ्यात झालेले
२.
भोवतालावरी घट्ट ताबा तुझा केवढा राहतो
दूर गेलो कितीही तरी शेवटी मी तुझा राहतो
आपल्याला इथे आणले ती जुनी वाट गेली कुठे?
या विचारात रस्ता पुढे चालतो, चालता राहतो
हा कसा क्रूस आहे, इथे रोज अस्थीर का वाटते?
नेमका कोणत्या भावनेचा खिळा हालता राहतो?
प्रश्न नाही असा की पुन्हा का निराशाच केलीस तू
प्रश्न आहे असा- मी तुझ्यावर विसंबून का राहतो?
काय होईल या कल्पनेने शहारून जाते नदी
एक निर्धार जेव्हा पुलाच्या कडेला उभा राहतो
वाटले सर्व काही नव्याने जरी रोजच्यासारखे,
आठवण राहते,राहतो डाग किंवा तडा राहतो
१.
तसाही फार मोठा काळ ना टिकला अबोला
तुलाही वाजली थंडी तसा मिटला अबोला
कसे सांगू किती हा जीव जडलेला तुझ्यावर
तुला दिसले कुठे हे प्रेम?बस दिसला अबोला
मिटवले ज्या क्षणी मी ओठ ओठांनी जरासे
किती ते गाल खुलले अन् किती खुलला अबोला
कुठे गेले कुणा ठावे सततचे चॅट अपुले
अता उरल्यात केवळ वेदना, उरला अबोला
दुरावा वाढल्यावर प्रेमही येते समेवर
असू दे,जर तिने थोडा बहुत धरला अबोला
२.
कशाला एवढे उडता मुलांनो
जरा शिस्तीमधे वागा मुलांनो
जरा ती हासली की फ्यूज जातो
हवा ही कोणती भरता मुलांनो
तिच्या धुंदीत जगते ती तरीही
तिच्यावर का उगा जळता मुलांनो
दुतर्फा मार्ग असतो प्रेम म्हणजे
नियम इतका तरी पाळा मुलांनो
नही आसाँ किसीसे इश्क़ करना
उगा मग मागुनी रडता मुलांनो
तिचाही तोल जातो त्या खळीवर
कितीना गोड हे हसता मुलांनो!
जरा थांबा पहा हिरवळ फुलांची
असे कायम कुठे पळता मुलांनो
१.
भुकेचा स्तर लिहूया
तहानेवर लिहूया
खरी जवळीक कळते
खरे अंतर लिहूया
लिहूया ना सुखांवर
व्यथांची भर लिहूया
उन्हावर...सावलीवर
थरावर थर लिहूया
मुळाशी घाव आहे
जरा वरवर लिहूया
जरा समजून घेऊ
जरा नंतर लिहूया
कुठे शेवट कळेना
असू...तोवर लिहूया
२.
फक्त होईल ते मी बघत राहते
आतल्या आत काळिज तुटत राहते
जर परीणाम माहीत आहे तुला
मी कशाला तुला आवरत राहते
एक मिसरा फिरवतो पुन्हा पाठ पण
ओळ अर्धी तरीही सुचत राहते
तूच केवळ अशी एक जागा खरी
मी न मागून जेथे मिळत राहते
पूर्ण विसरून गेलास ना तू अता
आजही जे मला आठवत राहते
१.
काय कामाचा फणा माझा
वाकलेला जर कणा माझा
घेतले आधी विवेकाने
बघ अता वेडेपणा माझा
मी विनाकारण जगू शकतो
जीव घे तू कारणा माझा
वाचली जेव्हा बहीणा मी
माज जिरला शिक्षणा माझा
ठेवला मी बर्फ डोक्यावर
वितळला मग 'मी'पणा माझा
घेतले जाळून आईने
एक विझला पाळणा माझा
२.
मी दुःखाने इतका गदगद झालो
की दुःखाचा मुलगा मानद झालो
जेव्हा माझे मौन फुलाने खुडले
मी गुपचाप कळीचा नारद झालो
ती रागाचा सूर छेडते कायम
तरी तिच्या प्रेमात विशारद झालो
फक्त भरोसा जिवंत होता माझा
मग धोक्याने क्षणात गारद झालो
माणुसकी दुनियेला वाटत जगलो
पण मी माझ्यासाठी श्वापद झालो
३.
दोष कुठे असतो दगडाचा
गुन्हेगार तकलादू काचा
आधी माझ्या कुणीच नव्हते
नंतर माझ्या तुटला साचा
दगड मनावर ठेवत गेलो
पिरॅमीड झालो गीझाचा
हो माझ्या नात्यात लागतो
मी चंद्राचा आहे भाचा
माथ्यावर शाबूत पादुका
बस थोड्याशा झिजल्या टाचा
घातलाय गंडा दुःखाला
अश्रू ढाळुन आनंदाचा
सांग आता मी कशावर काय बोलू?
तोंड माझे दाबल्यावर काय बोलू?
भावना जपल्या तुझ्या मी हर घडीला
तू दिलेल्या यातनावर काय बोलू?
पाळली वचने तुझी मी कितीदा
बदललेल्या चेहऱ्यावर काय बोलू?
आठवांनी चिंब झाले मन जरासे
गोठलेल्या या मनावर काय बोलू?
कोंडले मी शब्द आता मौन होउन
का उगीचच जीवनावर काय बोलू?
.................................................
आलीयागोहर जाकीर शेख, धुळे
